Panduan Halal JAKIM 2026 untuk Kilang | Halal-Ready Factory Renovation Guide

Dikemas kini: September 2026 | Updated: September 2026

Merancang kilang untuk Pensijilan Halal Malaysia bukan sekadar memilih bahan mentah halal. Premis, aliran kerja, penyimpanan, kebersihan, peralatan, utiliti, pengasingan risiko pencemaran dan sistem pengurusan perlu dirancang sebagai satu sistem yang menyeluruh. Panduan dwi bahasa ini menerangkan perkara utama yang perlu diberi perhatian oleh pengilang sebelum renovasi atau fit-out kilang dijalankan.

Planning a factory for Malaysian Halal Certification is not only about halal ingredients. The premises, workflow, storage, hygiene, equipment, utilities, contamination controls and halal management system need to work together. This bilingual guide highlights the key areas manufacturers should consider before starting a factory renovation or fit-out.

Bahasa Melayu: Panduan Halal JAKIM untuk Kilang 2026

1. Fahami skop Pensijilan Halal Malaysia

JAKIM melalui Portal Halal Malaysia masih merujuk kepada Manual Prosedur Pensijilan Halal Malaysia (Domestik) 2020 dan Malaysian Halal Management System (MHMS) 2020 sebagai rujukan utama. Bagi pengilang, pensijilan bukan hanya menilai produk akhir; ia melibatkan cara bahan diterima, diproses, disimpan, dibungkus, dikendalikan dan dikawal di dalam premis.

Dalam perancangan kilang, pemilik premis perlu melihat projek sebagai gabungan antara operasi + dokumentasi + susun atur fizikal + sistem kebersihan + kawalan bahan dan proses. Renovasi yang dibuat tanpa memahami aliran operasi boleh menyebabkan kerja ubah suai perlu diulang apabila proses sebenar atau keperluan audit telah dimuktamadkan.

2. Mulakan dengan process flow, bukan dengan partition

Sebelum dinding, pintu atau siling dibina, petakan pergerakan sebenar bahan mentah, pekerja, produk separuh siap, pembungkusan, produk siap, bahan pencuci dan sisa. Matlamatnya ialah mengurangkan persilangan aliran yang boleh menyebabkan kekeliruan, pencemaran silang atau operasi yang sukar dibersihkan.

• Penerimaan bahan mentah dan ruang semakan / quarantine jika diperlukan.
• Stor bahan mentah, bahan pembungkusan dan bahan kimia pembersihan yang diurus dengan jelas.
• Zon penyediaan, pemprosesan, memasak atau pengeluaran mengikut proses sebenar produk.
• Zon pembungkusan dan pengendalian produk siap.
• Laluan pekerja, hand-wash / hygiene point dan changing area jika diperlukan.
• Laluan pencucian, pembuangan sisa dan penyelenggaraan yang tidak mengganggu produk siap.

Gambar ilustrasi: sistem peralatan dan kebersihan dalam persekitaran industri. Photo by Crystal Kwok on Unsplash.

3. Zoning dan pengasingan perlu menyokong kawalan Halal

Susun atur yang baik membantu syarikat mengawal bahan, proses dan pergerakan. Keperluan tepat berbeza mengikut produk dan skim pensijilan, tetapi prinsip reka bentuk yang praktikal ialah mewujudkan zon yang mudah dikenal pasti, mudah dipantau dan mudah dibersihkan.

• Asingkan bahan mentah, bahan pembungkusan dan produk siap mengikut keperluan operasi.
• Elakkan stor atau laluan sementara yang menyebabkan bahan diletakkan di koridor atau zon pengeluaran.
• Rancang kedudukan pintu supaya pergerakan bahan lebih terkawal dan tidak berpusing balik tanpa keperluan.
• Pastikan ruang pembersihan dan bahan kimia tidak bercampur dengan bahan makanan atau pembungkusan.
• Jika terdapat risiko bahan atau aktiviti tidak halal, pengasingan dan kawalan perlu dirancang mengikut keperluan pihak berkuasa dan sistem halal syarikat.

4. Spesifikasi binaan: mudah dibersihkan, tahan operasi dan mudah disenggara

“Halal-ready” tidak bermaksud satu jenis material tertentu wajib digunakan untuk semua kilang. Pemilihan sistem binaan mesti berdasarkan risiko kelembapan, haba, bahan kimia, trafik, kaedah pembersihan dan proses pengeluaran. Antara perkara yang lazim dinilai semasa perancangan ialah:

• Lantai: permukaan tahan lasak, mudah cuci dan sesuai dengan keadaan basah/kering; epoxy atau sistem lain dipilih mengikut substrate dan operasi.
• Dinding: kemasan licin, kemas dan mudah dibersihkan; cement board, tile atau sistem lain dipilih mengikut zon.
• Siling: reka bentuk yang membantu mengawal habuk, kondensasi, serangga dan akses maintenance.
• Saliran: floor trap, gradient lantai dan laluan air dirancang supaya pembersihan praktikal dan air tidak bertakung.
• Pintu dan bukaan: mudah dibersihkan, tahan keadaan operasi dan tidak mengganggu aliran proses.
• Ventilasi dan exhaust: dirancang mengikut haba, wap, bau, cooking process dan keperluan mechanical ventilation yang berkaitan.
• M&E: kuasa mesin, DB, soket, lampu, plumbing, water point dan equipment interface diselaraskan sebelum kerja finishing.

Gambar ilustrasi: aktiviti sanitasi dalam ruang terkawal. Photo by Toon Lambrechts on Unsplash.

5. Kebersihan, sanitasi dan pest control perlu dibina ke dalam layout

Audit tidak hanya melihat sama ada ruang kelihatan bersih pada hari pemeriksaan. Kilang perlu mampu mengekalkan kebersihan semasa operasi sebenar. Sebab itu kedudukan sink, hose point, floor trap, cleaning store, waste area, akses servis dan ruang belakang mesin perlu difikirkan semasa design.

Ruang yang terlalu sempit di belakang equipment, sudut mati yang sukar dicuci, permukaan rosak, air bertakung atau laluan sisa yang bersilang dengan produk siap boleh menjadi masalah operasi walaupun material yang digunakan mahal.

6. Bahan mentah, pembekal dan rekod tetap menjadi tanggungjawab pengilang

Renovasi yang baik tidak menggantikan kawalan bahan mentah dan dokumentasi. Pemohon perlu memastikan bahan, pembekal, produk dan proses yang diisytiharkan selari dengan permohonan. Sejak 15 Ogos 2025, JAKIM turut melaksanakan MyHALALINGREDIENTS sebagai sistem pengumpulan data bahan mentah yang diintegrasikan dengan MYeHALAL bagi membantu proses penilaian pensijilan.

Ini menunjukkan bahawa persediaan kilang perlu berjalan serentak dengan persediaan dokumen. Jangan tunggu renovasi siap sepenuhnya baru mula menyusun ingredient list, supplier documents, SOP, cleaning records dan halal management documentation.

7. Sistem Pengurusan Halal: IHCS atau HAS mengikut kategori

MHMS 2020 menerangkan pelaksanaan Internal Halal Control System (IHCS) untuk kategori industri kecil/mikro dan Halal Assurance System (HAS) untuk industri sederhana/besar, tertakluk kepada skop dan keperluan semasa. Oleh itu, pemilik kilang perlu menyelaras orang yang bertanggungjawab, prosedur, latihan, rekod, kawalan bahan dan tindakan pembetulan bersama-sama dengan persediaan premis.

8. Proses umum permohonan Halal untuk pengilang

1. Tentukan skim pensijilan dan kategori syarikat yang betul.
2. Semak produk, bahan mentah, pembekal dan dokumen sokongan.
3. Sediakan sistem pengurusan halal, SOP dan rekod yang diperlukan.
4. Pastikan factory layout dan operasi sebenar konsisten dengan proses yang diisytiharkan.
5. Hantar permohonan melalui sistem MYeHALAL dan lengkapi keperluan berkaitan bahan melalui sistem semasa yang ditetapkan.
6. Jalani semakan dokumen dan audit premis apabila dijadualkan.
7. Selesaikan tindakan pembetulan sekiranya terdapat ketidakakuran.
8. Selepas kelulusan, kekalkan kawalan, rekod dan pematuhan sepanjang tempoh pensijilan.

Menurut Portal Halal Malaysia, sijil yang dikeluarkan adalah tertakluk kepada tempoh sah dan pembaharuan; rujuk portal rasmi untuk kadar fi, tempoh dan prosedur terkini.

9. Bagaimana Fata Bestari membantu membina kilang Halal-ready

Fata Bestari boleh membantu pemilik kilang dari sudut renovation, construction dan fit-out supaya ruang fizikal menyokong process flow, kebersihan, zoning dan keperluan operasi yang dirancang untuk Pensijilan Halal. Skop boleh diselaraskan mengikut produk, keadaan tapak dan drawing/requirement consultant atau pihak berkuasa berkaitan.

• Site measurement, semakan keadaan sedia ada dan perancangan susun atur.
• 2D layout dan zoning berdasarkan process flow pelanggan.
• Partition termasuk cement board / sistem yang sesuai mengikut zon.
• Ceiling, washable finishing, painting dan hygienic finishing mengikut spesifikasi projek.
• Epoxy flooring, floor levelling dan coordination drainage.
• Plumbing, sink, water point, floor trap dan sanitary coordination.
• Electrical, DB, lighting, machine power point dan M&E coordination.
• Exhaust, ventilation, air-conditioning dan equipment interface mengikut keperluan projek.
• Door, PVC strip curtain, stainless-steel related interface dan kemasan zon pengeluaran.
• Coordination dengan consultant / competent person untuk drawing atau sistem khusus seperti gas, mechanical ventilation atau fire system jika skop projek memerlukannya.

10. Checklist sebelum mula renovasi kilang Halal-ready

• Process flow produk sudah disahkan oleh team operasi.
• Senarai mesin dan saiz sebenar equipment sudah ada.
• Power load, gas, water, drainage dan exhaust requirement diketahui.
• Raw material store, packaging store dan finished goods store telah dirancang.
• Cleaning area, chemical store dan waste route telah ditentukan.
• Staff entry, hygiene point dan changing requirement telah dibincangkan.
• Dokumen halal, ingredient information dan supplier records sedang disediakan serentak.
• Layout disemak sebelum hacking, partition dan M&E dimulakan.

Untuk panduan lebih luas tentang MeSTI, HACCP dan GMP, baca juga artikel Fata Bestari: Panduan MeSTI, Halal, HACCP & GMP untuk Kilang Makanan Malaysia serta Food Factory Renovation Malaysia: MeSTI & Halal-Ready Guide.

English: 2026 Halal Factory Planning & Renovation Guide

1. Halal certification involves the whole manufacturing system

Malaysian Halal Certification looks beyond the finished product. A manufacturer should be able to demonstrate control over ingredients, suppliers, processing, equipment, packaging, storage, sanitation, personnel, documentation and the halal management system. The physical factory should support these controls instead of making them difficult to maintain.

2. Design around the real production flow

Before constructing partitions or installing finishes, map the movement of incoming materials, staff, work-in-progress, packaging, finished products, cleaning activities and waste. A practical layout reduces unnecessary crossing, improves traceability and makes cleaning and supervision easier.

• Receiving and raw-material control.
• Raw-material and packaging storage.
• Preparation and processing zones.
• Packing and finished-goods handling.
• Staff hygiene and entry points.
• Washing, maintenance and waste routes.

3. Select construction systems for hygiene and maintainability

There is no single universal finish for every halal factory. Floors, walls, ceilings, doors, drainage and services should be selected according to moisture, heat, chemical exposure, cleaning methods, traffic and process risk. A well-designed factory is easier to clean, inspect, maintain and operate consistently.

4. Coordinate documentation while renovation is in progress

Construction readiness is only one part of certification readiness. Ingredient declarations, supplier documentation, SOPs, sanitation records, training records and the halal management system should be prepared in parallel. JAKIM introduced MyHALALINGREDIENTS in August 2025 to centralise ingredient data and integrate it with the existing MYeHALAL ecosystem.

5. How Fata Bestari can support a Halal-ready factory fit-out

Fata Bestari undertakes factory renovation and fit-out works that can be coordinated around the client’s intended halal-compliance requirements. Our construction role may include layout planning, partitions, ceilings, hygienic finishes, epoxy flooring, drainage coordination, plumbing, electrical works, ventilation, exhaust and interfaces with production equipment.

Where a project requires specialist submissions or regulated systems, the scope can be coordinated with the relevant consultant or competent person. Fata Bestari does not issue Halal certification and does not guarantee approval; certification remains subject to the applicant’s products, ingredients, documentation, operations, audit findings and the competent authority’s decision.

6. Start the factory layout review before construction

The most expensive time to discover a workflow problem is after partitions, drainage, electrical points and machines have already been installed. Early coordination between management, production, QA/Halal personnel, consultants and the contractor can reduce rework and make the premises easier to operate and audit.

Rujukan / References

Rujukan utama untuk artikel ini ialah Portal Halal Malaysia dan penerbitan/kenyataan rasmi JAKIM berkaitan Manual Prosedur Pensijilan Halal Malaysia, MHMS, MYeHALAL dan MyHALALINGREDIENTS. Artikel FactoryHub: Hab Halal JAKIM Malaysia – Keperluan Kilang & Panduan Pensijilan 2026 turut digunakan sebagai rujukan industri dan inspirasi struktur topik. Untuk semakan terkini, lawati Portal Halal Malaysia, MYeHALAL, kenyataan rasmi JAKIM mengenai status sukarela Pensijilan Halal Malaysia dan penerangan MyHALALINGREDIENTS.

Maklumat dalam artikel ini ialah panduan umum dan bukan nasihat atau pengesahan rasmi JAKIM/JAIN/MAIN. Keperluan boleh berbeza mengikut skim, kategori syarikat, produk, lokasi, proses dan pindaan semasa.